Stenen bogen rondom een plein, houten balkons erboven en daken van kleipannen: de Plaza Mayor geeft Ayacucho een herkenbaar middelpunt. In het midden staat het ruiterbeeld van Sucre. De kathedraal, openbare gebouwen en de portales bepalen de randen. Het plein hoort bij een bewoonde stad, waar religie, bestuur en ambacht dicht bij elkaar liggen.
Vier portales rond de Plaza Mayor
De vier zijden hebben eigen namen: Unión, Constitución, Independencia en Municipal. Onder de portales volgen stenen zuilen en bogen elkaar op; daarboven verandert het materiaal naar houten balkons en pannendaken. Dat verschil tussen de onderdelen maakt het centrum interessant om op kleinere schaal te bekijken. Aan de pleinrand staat ook de kathedraal.
Retablos: beschilderde figuren in een houten kastje
Een retablo is een houten kastje waarin beschilderde figuurtjes samen een tafereel vormen. Bloemen op de deuren en kleine houdingen in de figuren trekken elk hun eigen aandacht. De traditie heeft religieuze wortels: oudere cajones bevatten heiligen en scènes rond vee en de bescherming daarvan. Later kregen ook feesten, werk en ander dagelijks leven een plaats. Joaquín López Antay speelde een belangrijke rol in die verbreding.

Fotocredits
Volledig beeld behouden, beeldoriëntatie toegepast, verkleind en omgezet naar WebP. Geen beeldinhoud gegenereerd of gereconstrueerd. De afgeleiden behouden CC BY-SA 2.0.
Bij het maken worden het kastje en de figuurtjes afzonderlijk bewerkt. De doos krijgt een lichte onderlaag en beschilderde versiering; de kleine figuren worden uit pasta gevormd, gedroogd, afgewerkt en gekleurd voordat ze worden vastgezet. Materialen en uitvoering verschillen per maker. Als je een werk wilt kopen, zijn de opbouw van de scène en de manier waarop de figuren zijn gemaakt goede vragen voor de verkoper of maker.
Ook textiel en steen horen bij Ayacucho
Retablos zijn één onderdeel van een bredere ambachtscultuur. Ook tapijten, borduurwerk, keramiek en het bewerken van Huamanga-steen horen bij de stad. UNESCO nam Ayacucho op in het Creative Cities-netwerk voor Crafts and Folk Art. Die erkenning betreft de ambachten en volkskunst.
Retablos bekijken in de stad
Een paar straten van de Plaza Mayor woonde en werkte Joaquín López Antay. In zijn voormalige huis aan de jirón Cusco zijn het atelier, oude familiefoto’s en retablos te zien. Kijk eens hoe de maker de figuurtjes in het kastje heeft neergezet. Je ziet aan hun gebaren vaak al wie aan het werk is en wie er feestviert.
Loop daarna naar Santa Ana, een hoger gelegen wijk met smalle, geplaveide straten. Hier zitten ook ateliers voor textiel en Huamanga-steen. Wil je twee verschillende ambachten leren kennen, kies dan na het huismuseum bijvoorbeeld een wever of steenbewerker. Vraag vooraf of je in het atelier kunt meekijken.
Tijd voor de stad, daarna een uitstap
Twee nachten kunnen ruimte geven voor aankomen en een stadsdag. Kijk bij een verblijf naar de ligging ten opzichte van de Plaza Mayor en de plekken die je wilt bezoeken. Wari en Quinua liggen in een andere bezoekrichting dan Vilcashuamán. Het site-museum van Wari geeft met keramiek, textiel, stenen voorwerpen en uitleg context bij de opgravingen. Kies zo’n bezoek op je belangstelling; het hoeft niet automatisch in iedere uitstap te worden opgenomen.
Kerken tijdens je stadsbezoek
Moet ik alle kerken bezoeken?
Nee. Kies enkele plekken die je belangstelling hebben en wissel die af met ambacht en eten. Een vaste kerkenlijst is geen verplicht programma.
Overnachten in Ayacucho
Vergelijk de ligging van verblijven in en rond Ayacucho.
Waar ligt het?
Ayacucho en omgeving.
