De Plaza de Armas van Cajamarca, gezien vanaf Santa Apolonia, tussen de daken van de stad.
Burkhard Mücke2020BronfotoCC BY-SA 4.0

Verkleind naar responsieve WebP-formaten; geen uitsnede. Afgeleide WebP-bestanden onder CC BY-SA 4.0.

Cumbemayo bij Cajamarca

Bij Los Frailones staan vulkanische rotsformaties naast een kanaal dat in de steen is uitgehakt. Kijk naar grote vormen, scherpe bochten en kleinere gravures.

Los Frailones steken in groepen boven het landschap van Cumbemayo uit. Het zijn vulkanische rotsformaties die door erosie hun vorm hebben gekregen; hun bijnaam verwijst naar monniken. Tussen die grote vormen ligt een veel smallere lijn die mensen maakten: een kanaal, uitgehakt in de rots. Het ene zie je al op afstand. Voor het andere moet je dichtbij kijken.

Dat verschil in schaal draagt het bezoek. Eerst vallen de rotswanden en hun silhouetten op, daarna de randen van de watergeul en de manier waarop die van richting verandert. Cumbemayo ligt buiten Cajamarca-stad. Je gaat hier het terrein in om zowel het rotslandschap als het werk in de steen te bekijken.

Los Frailones: de vormen van het gesteente

Het “bos van stenen” is een beschrijving van het rotslandschap. Bekijk de losse formaties en de openingen ertussen. Van een andere plek kunnen rotsen elkaar bedekken of juist los komen te staan. De vergelijking met monniken helpt om naar de silhouetten te kijken, zonder in iedere rots een figuur te hoeven vinden.

Volg met je ogen de lijn van het kanaal

Het kanaal is een waterbouwkundig onderdeel van het archeologische complex. De officiële inventaris beschrijft rechte stukken en delen met rechte hoeken. Let op waar een lijn doorloopt en waar hij afbuigt. Kijk daarna naar de omliggende steen: zo wordt duidelijker hoe de uitgesneden geul zich tot het natuurlijke oppervlak verhoudt.

Vraag een gids om een recht stuk en een hoekig deel aan te wijzen en vergelijk ze. Wat verandert er aan de richting? Hoe loopt de geul verder door het terrein? De vorm kun je bekijken zonder meteen één verklaring voor iedere bocht te hoeven kiezen. De historische lengte van het waterwerk is bovendien iets anders dan het traject dat je tijdens een bezoek loopt.

Het complex heeft meer onderdelen

MINCETUR onderscheidt naast het aquaduct een santuario en grotten of rotsschuilplaatsen. Bij het santuario beschrijft de inventaris een rotswand die op een groot menselijk hoofd lijkt, met een opening bij de “mond”. In die opening en bij de schuilplaatsen worden gravures in de rots genoemd. Het woord santuario duidt hier een onderdeel van het archeologische complex aan.

Richt je bij zulke gravures eerst op wat je kunt onderscheiden: een lijn, een herhaald patroon, een figuur naast een andere. Een vorm herkennen en de betekenis ervan kennen zijn twee verschillende dingen. Laat een gids daarom ook uitleggen waarop een interpretatie berust. Welke van deze onderdelen je werkelijk bezoekt, hoort bij de afspraak over het parcours.

Tijd op het terrein, niet alleen onderweg

Ga vanuit Cajamarca en keer naar dezelfde verblijfplaats terug. Bespreek bij het regelen welke monumentonderdelen aan bod komen, waar je uit het voertuig stapt en welk stuk je loopt. Vraag ook hoeveel bezoektijd overblijft na de ritten. Als een aanbod veel tussenstops noemt, kijk dan of er nog ruimte is om bij het kanaal stil te staan.

Kijken naar het kanaal en je parcours

Wat is het belangrijkste om op te letten?

Het kanaal naast de rotsformaties: hoe het in de steen is uitgesneden en van richting verandert. De combinatie maakt de plek anders dan alleen een rotslandschap.

Moet ik het hele kanaal volgen?

Nee. De beschreven bezoekersroute omvat een deel van het waterwerk, niet de volledige historische lengte. Spreek het actuele parcours af bij je bezoek.

Je reisplan

Bekijk mijn plan
Bronnen bij deze pagina 1 bron

Een vraag of aanvulling? Laat het ons weten