Vanaf het hoofdplein van Choquequirao kijk je over een diepe vallei. Vlakbij staan de muren van lange stenen hallen. Lager op de helling liggen landbouwterrassen en aan de westkant hebben de bouwers witte lama’s in de muren gelegd. Het plein is een mooi beginpunt, maar pas als je ook naar de flanken kijkt, zie je hoeveel van de berg bij deze Incastad hoorde.
Waarom bouwden de Inca’s hier?
Choquequirao ligt in het Vilcabambagebergte, ten westen van Cusco. De bergkam lijkt afgelegen, maar oude paden verbonden de nederzetting met andere plaatsen in de streek, waaronder Vitkus. Er zijn scherven gevonden van vóór de Inca’s. Onder hun bewind groeide de nederzetting in de vijftiende eeuw uit tot een plaats met grote pleinen, hallen en terrassen. Archeologen herkennen er gebouwen voor bestuur, naast woningen en plekken voor ceremonies.
Uit koloniale documenten leiden onderzoekers af dat Choquequirao mogelijk bij het landgoed van een Incavorst hoorde. De pleinen, tempelgebouwen en het platform op de afgeplatte heuvel wijzen op een plek waar ook ceremonies werden gehouden. Het is onzeker welke vorst er liet bouwen en welke rituelen er precies plaatsvonden.
Er was ook een alledaagse kant aan die stad. Op de hellingen verbouwden mensen voedsel en leidden ze water via kanalen langs de terrassen. Oogsten konden worden bewaard in voorraadgebouwen, de qollqa’s. In een aantal van die gebouwen vonden onderzoekers platforms met ventilatiekanalen. Zelfs over de lucht onder de voorraden was nagedacht.
De Spaanse kolonisatie veranderde het leven rond Choquequirao. Tegen het einde van de zestiende eeuw brachten Spaanse bestuurders inwoners uit de omgeving samen in Cachora, het dorp waar veel wandelaars tegenwoordig langs komen. Hoe lang er daarna nog mensen in Choquequirao bleven wonen, is onzeker.
Wat zie je van die stad terug?
Loop op het hoofdplein eens langs de lange hallen, de kallanka’s. Sommige hebben meerdere ingangen naast elkaar. Het zijn grote ruimtes waarin mensen bij elkaar konden komen. Kijk ook naar de huizen en binnenplaatsen eromheen. Zo krijg je een beter beeld van hoe dicht het dagelijks leven en de bijeenkomsten hier bij elkaar lagen.
Uitzicht vanaf de ushnu
Bij het plein ligt een heuvel waarvan de Inca’s de top vlak maakten. Bovenop ligt de ushnu, een ommuurd platform dat vermoedelijk voor ceremonies werd gebruikt. Vanaf de heuvel zie je hoe smal de bergrug is en hoe steil de hellingen aan weerszijden afdalen. Dat maakt de keuze om hier een stad te bouwen des te indrukwekkender.
Zoek de witte lama’s
Voor de lama’s moet je naar de westkant, lager dan het plein. Kijk goed naar de donkere muren. In het metselwerk zie je witte stenen die samen lange nekken en kleine poten vormen. Van dichtbij zie je hoe de figuren steen voor steen zijn gemaakt. Neem ook even afstand. Dan zie je hoe de lama’s over verschillende terraswanden zijn verdeeld.

Fotocredits
Zagen de makers een kudde op weg naar de bergen voor zich? Dat is één uitleg. Archeoloog Patrice Lecoq dacht aan de hemellama uit de Andes, een figuur in de Melkweg. Welke betekenis de makers aan de lama’s gaven, blijft een open vraag.
Houd voor de lama’s ruimte over in je dag. Je daalt af en moet daarna ook weer terug omhoog. Ik zou liever een extra dag bij Choquequirao plannen dan na een korte ronde over het plein meteen aan de terugtocht beginnen. Vraag bij een georganiseerde trek hoeveel tijd je hier echt krijgt.
Water tussen de terrassen
Wil je zien hoe de Inca’s hier landbouw bedreven, vraag dan ook naar Paqchayoq. Daar liggen landbouwterrassen in een zijdal, met trappen en waterkanalen ertussen. De terrassen hielden ook de steile hellingen op hun plek. Vraag ter plaatse welke delen je kunt bekijken en wat er naast de lama’s in je bezoek past.
Verder ligt Pikiwasi, waar lange stenen hallen aan smalle doorgangen en korte trappen liggen. Daar zie je weer een heel andere kant van de stad dan op het open plein.
De wandeling naar Choquequirao
De gebruikelijke route begint bij Capuliyoc, vlak bij Cachora in Apurímac. Je daalt af tot aan de rivier en klimt via Santa Rosa en Marampata naar de ruïnes. Op de terugweg steek je dezelfde kloof weer over. Als je uit Cusco komt, reken dan ook tijd voor de autorit naar het startpunt.
Vier of vijf dagen, of verder naar Machu Picchu?
Veel retourtochten duren vier of vijf dagen. Vraag waar de aanbieder die extra dag voor gebruikt. Soms verdeelt die de wandeldagen anders of zit er een apart bezoek aan Machu Picchu in het arrangement.
De doorgaande trek richting Machu Picchu voert verder de bergen in, onder meer richting Yanama. Daarvoor heb je meer tijd en een andere voorbereiding nodig dan voor de retourtocht. Het is ook belangrijk om de huidige doorgang te controleren. Het ministerie van Cultuur beschreef het traject bij Río Blanco in zijn bericht van 27 maart 2026 nog als onbegaanbaar. Laat vóór het boeken bevestigen welke route de aanbieder gebruikt en of die is vrijgegeven.
Zo vergelijk je trekprogramma’s
Kijk waar je slaapt op de avond vóór het bezoek. Dat bepaalt hoeveel je ’s ochtends nog moet lopen en hoeveel tijd je overhoudt voor de terrassen voordat de terugweg begint.
Wie graag wil begrijpen waar de gebouwen voor dienden, heeft iets aan een gids die de stad kent. Vraag bij een georganiseerde trek ook wie er met je meeloopt en wat er is inbegrepen voor vervoer, maaltijden, overnachtingen, bagage en entree. Inca Trail, Salkantay, Lares of Ausangate: welke trek past?
Hoe staat het met de kabelbaan naar Choquequirao?
Er ligt een plan voor kabelbanen die Choquequirao vanuit de regio’s Cusco en Apurímac veel makkelijker bereikbaar moeten maken. Het hoort bij een groter project met betere toegangswegen en voorzieningen. In oktober 2026 sprak Mincetur nog over een komende presentatie van het project door ProInversión. Dat is geen aankondiging van een opening. Reken voor je reis dus op de trek, niet op een kabelbaanrit.
