Belén brengt in Cajamarca twee soorten geschiedenis onder één naam samen. Het stenen complex stamt uit het begin van de achttiende eeuw; het archeologische en etnografische museum werd er in 1986 geopend. De collectie gaat van voorwerpen uit de tijd vóór de Spaanse verovering naar landbouw, kleding en feesten uit de streek. Een weefgetouw en een carnavalsmasker geven daarbij heel andere aanknopingspunten dan het grote gebouw eromheen.
Het gebouw heeft een eigen verhaal
Het complex is in de koloniale tijd opgetrokken uit metselwerk van steen. Er zijn delen van veelkleurige muurschilderingen bewaard gebleven, met religieuze afbeeldingen, bloemen en lijnen. Let bij het gebouw dus ook op decoratie naast het steenwerk. De ouderdom van deze omgeving is iets anders dan de ouderdom van een museumvoorwerp: de archeologische collectie reikt verder terug dan het complex waarin zij is ondergebracht.
Keramiek, textiel en andere materialen
Tot de archeologische verzameling behoren onder meer keramiek, textiel, stenen voorwerpen, metaal en vlechtwerk uit de pre-Spaanse tijd. Kijk bij het textiel en de keramiek welke uitleg over het gebruik wordt gegeven; zo vergelijk je meer dan alleen de materialen.
Van weefgetouw naar kleding
De etnografische collectie richt zich op economische activiteiten en tradities van Cajamarca. Daarbij horen landbouwwerktuigen, een heupweefgetouw, natuurlijke kleurstoffen voor het verven en vrouwenkleding. Die combinatie geeft iets concreets om op te letten: gereedschap en kleding vertellen elk een ander deel van het maken. De verzameling bevat zowel originele voorwerpen als replica’s. Kijk daarom ook naar die aanduiding; een replica en een oud gebruiksvoorwerp vragen niet dezelfde uitleg.
Ook brood, spel en carnaval horen erbij
De collectiecontext gaat verder dan werk. Traditionele brood- en zoetwarenbereiding, kinderspelen, carnavalsmaskers en regionale muziekinstrumenten maken eveneens deel uit van het museumverhaal. Dat maakt Belén interessant als je in Cajamarca vooral kerken en monumenten hebt bekeken: hier krijgen ook huiselijke bezigheden en feestelijke tradities aandacht. De maskers zijn aanleiding om over carnaval te lezen, niet om aan te nemen dat er tijdens je bezoek een feest plaatsvindt.
Tijd voor de uitleg
Het museumadres is Jr. Belén 571. Vraag vóór je bezoek welke delen van het complex en welke collecties te bekijken zijn. Kies vervolgens liever enkele onderwerpen om echt te volgen dan elk voorwerp vluchtig mee te nemen. Vergelijk bijvoorbeeld de textielvoorwerpen met het weefgereedschap, of zoek bij een masker naar de bijbehorende toelichting. Zo krijgt de collectie naast het gebouw haar eigen aandacht.
Gebouw, museum en je stadsbezoek
Wat maakt dit anders dan alleen een kerk bekijken?
Het museum behandelt ook archeologie en de cultuur van Cajamarca, met voorwerpen uit verschillende perioden en uit het dagelijks leven.
Moet Belén op dezelfde dag als Cumbemayo?
Nee. Juist een aparte stadsdag geeft ruimte om de museumuitleg te lezen en tussendoor te pauzeren.
